Zasady działania Rady Rodziców | Gimnazjum z Oddziałami Integracyjnymi nr 126 w Warszawie

Zasady działania Rady Rodziców

Rada Rodziców to zespół ludzi, wybranych w demokratycznych wyborach. Rada Rodziców nie jest władzą dla rodziców – jest przedstawicielstwem: ciałem kolegialnym, reprezentującym zbiorowy interes rodziców. I jako takie może w miarę potrzeb podejmować się negocjacji, inicjować zmiany, doradzać i pomagać. Aktywność Rady służy Rodzicom i przyczynia się do podniesienia jakości kształcenia i wychowania w szkole.

Zasady działania Rady Rodziców:

  • najważniejsze jest dobro wspólne,
  • trzeba wybrać styl działania: czy we wszystkich sprawach odwołujemy się do opinii ogółu, czy przedstawiciele sami podejmują decyzje, tylko w sprawach najważniejszych organizując walne spotkania lub referendum?

Rada Rodziców musi:

  • nauczyć się sprawnego działania,
  • poznać podstawy prawne,
  • stosować w praktyce techniki skutecznej komunikacji, negocjacji, demokratycznego zarządzania.

Przepisy regulujące działanie Rady Rodziców to dwa główne akty prawne edukacji:

  • ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty, której tekst jednolity znajdą Państwo w Dzienniku Ustaw z 2004 r., Nr 256, poz. 2572 ( z późniejszymi zmianami),
  • ustawa z dnia 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela, której tekst jednolity został opublikowany w 2006r. w Dzienniku Ustaw Nr 97, poz. 674.

Ani w tych aktach prawnych, ani w żadnym rozporządzeniu nie ma rozstrzygnięć dotyczących struktury rady rodziców. To rodzice mogą nadać strukturę Radzie Rodziców taką, aby odpowiadała potrzebom szkoły i społeczności rodziców. Najczęściej wybiera się komisję rewizyjną, liczącą 3 – 7 osób i prezydium Rady, w którym zasiadają przewodniczący, zastępca, skarbnik i sekretarz. Reszta działaczy to członkowie Rady Rodziców, którzy mogą pracować w zespołach, sekcjach – takich, jakie są potrzebne, aby sensownie podzielić się zadaniami, które muszą być realizowane przez Radę Rodziców. Rada Rodziców ustala swoją strukturę i zapisuje ją w regulaminie. Rada Rodziców zobowiązana jest przepisami do uchwalenia regulaminu swojej działalności.

Regulamin Rady Rodziców musi określać:

  • szczegółowy tryb przeprowadzania wyborów do rad oddziałowych i wyboru przedstawicieli rad oddziałowych do Rady Rodziców;
  • wewnętrzną strukturę i tryb pracy Rady;
  • sposób zwoływania i prowadzenia posiedzeń Rady;
  • sposób podejmowania uchwał;
  • prawa i obowiązki członków Rady;
  • sposób pozyskiwania i gospodarowania funduszami;
  • postanowienia ogólne i końcowe.

Członkowie Rady Rodziców decydują, w jakim trybie uchwalają regulamin – przepisy prawne nie precyzują tego. Rada Rodziców musi także opracować roczny plan swojej pracy.

Kompetencje Rady Rodziców – Rada Rodziców może:

  • uchwalać – to są kompetencje stanowiące;
  • wnioskować – to są kompetencje wnioskodawcze;
  • opiniować – to są kompetencje opiniodawcze;
  • przyjmować do wiadomości.

Rada Rodziców ma zadania w różnych obszarach działalności szkolnej, w każdym z nich – trochę inne kompetencje. Co i w jakich obszarach może?

Kompetencje ogólne:

  • możliwość wnioskowania do odpowiednich organów we wszystkich sprawach szkoły,
  • możliwość wnioskowania o powołanie Rady Szkoły i o nadanie szkole imienia.

Uprawnienia związane z organizacją procesu dydaktycznego, wychowawczego i opiekuńczego szkoły:

  • uchwalanie w porozumieniu z Radą Pedagogiczną programu wychowawczego i programu profilaktyki szkoły;
  • opiniowanie szkolnych zestawów programów nauczania i szkolnych zestawów podręczników;
  • opiniowanie wprowadzenia do planu nauczania dodatkowych zajęć edukacyjnych;
  • ustalanie z dyrektorem obowiązku lub braku obowiązku noszenia jednolitego stroju szkolnego; w przypadku ustalenia obligatoryjności mundurków – ustalanie ich wzoru;
  • opiniowanie wniosku o działaniu na terenie szkoły stowarzyszeń lub innych organizacji;
  • branie udziału, poprzez przedstawiciela, w pracach zespołu powypadkowego powołanego przez dyrektora.

Zadania związane z nadzorem:

  • opiniowanie programu poprawy efektywności kształcenia lub wychowania, jeśli w wyniku sprawowania nadzoru kuratorium oświaty zaleciło dyrektorowi opracowanie takiego programu;
  • na początku roku szkolnego przyjmowanie do wiadomości przekazywanego przez dyrektora planu nadzoru;
  • pod koniec roku szkolnego zapoznanie się z informacją o sposobie realizacji planu.

Uprawnienia odnoszące się do polityki kadrowej:

  • opiniowanie projektu oceny dorobku zawodowego nauczyciela za okres stażu; – wnioskowanie o ocenę pracy nauczyciela;
  • delegowanie przedstawiciela do zespołu odwoławczego w sprawie oceny pracy nauczyciela i zespołu odwoławczego rozpatrującego wniosek o ponowną ocenę dyrektora szkoły.

Kompetencje w sprawach finansowych:

  • opiniowanie projektu planu finansowego przygotowanego przez dyrektora szkoły;
  • gromadzenie funduszy z dobrowolnych składek rodziców oraz innych źródeł i wydatkowanie ich zgodnie z regulaminem;
  • możliwość przekazywania środków między innymi na różne działania szkoły.

To są kompetencje formalne.

Poza nimi jest jeszcze wiele obszarów współdziałania szkoły z rodzicami:

  • organizowanie zajęć pozalekcyjnych;
  • organizowanie wyżywienia dzieci i współdziałanie w pozostałych zadaniach opiekuńczych szkoły;
  • współpraca przy zapewnianiu dzieciom bezpieczeństwa w szkole;
  • współorganizowanie systemu pomocy stypendialnej w szkole;
  • organizowanie imprez i uroczystości w szkole, wycieczek;
  • udział w projektach realizowanych przez szkołę albo rodziców dla szkoły;

Rada Rodziców może współpracować z innymi Radami Rodziców, może się zrzeszać w porozumienia międzyszkolne – ustawa daje rodzicom prawo ustalania zasad i zakresu współpracy.

Rada Rodziców nie stanowi dla nikogo władzy – nie może nakazać innym rodzicom określonego postępowania. Będąc przedstawicielami ogółu rodziców w szkole – najczęściej większości nie zna ani też nie wie, jakie mają oczekiwania ci, których reprezentuje. Warto próbować tworzyć sytuacje, w których ludzie będą mogli się lepiej poznać oraz systematycznie zbierać informacje o oczekiwaniach i potrzebach rodziców w szkole. Warto pokusić się o stworzenie społeczności rodziców danej szkoły. Rada Rodziców musi wypracować sobie system rozpoznawania oczekiwań rodziców, wykorzystując do tego:

  • ankiety,
  • debaty na forum klasy,
  • referendum,
  • spotkania tematyczne,
  • wspólne zajęcia.

Rada Rodziców musi pomyśleć o obiegu informacji: metodach przekazywania informacji rodzicom oraz sposobach uzyskiwania informacji od rodziców. Temu służą:

  • strona internetowa,
  • tablice ogłoszeń,
  • listy do rodziców,
  • biuletyny.

Członkowie Rady Rodziców mogą również pełnić wobec innych rodziców rolę:

  • negocjatora w konfliktach,
  • inspiratora pożądanych zmian,
  • doradcy w szukaniu rozwiązań w sytuacjach trudnych.

Rada Rodziców może pomyśleć o systemowym rozwiązaniu oferującym stałe źródło pomocy w sytuacjach konfliktowych lub problemowych – przepisy tego nie regulują, wszystko pozostaje w gestii szkoły i rodziców. Rada Rodziców musi pamiętać, że reprezentuje wszystkich rodziców w szkole i w ich imieniu działa: w warunkach określonych przez prawo oraz zgodnie z ustalonymi przez siebie procedurami. Do bycia przedstawicielstwem niezbędna jest stała dwustronna komunikacja – możliwość przekazywania w obie strony informacji i opinii.

Jak wybrać Radę Rodziców?

Aby prawidłowo i demokratycznie wybrać radę rodziców, trzeba:

  • opracować ordynację wyborczą,
  • przygotować zebranie i przeprowadzić głosowanie,
  • następnie ogłosić wyniki wyborów,
  • i ukonstytuować Radę.

Ordynacja wyborcza musi być zapisana w regulaminie Rady Rodziców. Na samym początku – trzeba przyjąć – za Konstytucją Rzeczypospolitej – przejrzyste zasady wyborów do rad oddziałowych i Rady Rodziców:

  • Wybory są powszechne. Prawo do głosowania przysługuje rodzicowi każdego ucznia w szkole,
  • Wybory są równe. Każdy oddany głos ma tę samą wagę,
  • Wybory są tajne. Głosowanie odbywa się na piśmie,
  • Wybory są bezpośrednie. Rodzice głosują sami, bez pośrednictwa.

Po ustaleniu zasad – opracowujemy tryb wyborów – zależy on tylko od rodziców, nie ma reguł wyborów wpisanych do ustawy, poza jedną – wybory do rad oddziałowych i rady rodziców odbywają się co roku na pierwszym zebraniu rodziców każdej klasy.

Tryb wyborów – to znaczy rozstrzygnięcie różnych ważnych kwestii:

  • czy zebranie wyborcze jest ważne niezależnie od quorum?
  • ile osób liczy rada oddziałowa?
  • czy można dopuścić do udziału w wyborach osoby, które są nieobecne, jeśli uprzednio sami zainteresowani zgodzili się na to?
  • czy kandydatów może zgłaszać wychowawca klasy, obecny na zebraniu?
  • prawo wyborcze przysługuje i rodzicom, i opiekunom prawnym dziecka.

Trzeba także wybrać komisję skrutacyjną, liczącą 2 – 3 osoby i zapisać, że jej członkowie nie mogą kandydować w wyborach do rady oddziałowej. Komisja skrutacyjna musi przygotować bardzo jasną instrukcję głosowania. Po ogłoszeniu wyników, komisja skrutacyjna spisuje protokół, który podpisują wszyscy jej członkowie. Teraz trzeba ustalić sposób wybierania Rady Rodziców – musi to być zapisane w szkolnej ordynacji wyborczej do Rady Rodziców. Ustawa mówi tylko, że do Rady Rodziców przechodzi jeden przedstawiciel z każdej rady oddziałowej, nie określając trybu, w jakim ma być wybrany. Można zatem uznać, że rada oddziałowa wybiera spośród siebie reprezentanta do Rady Rodziców. Członkiem Rady Rodziców może zostać osoba, która uzyskała najwięcej głosów w czasie głosowania. Reprezentanta można wybrać w osobnym drugim głosowaniu.

Ustępująca Rada Rodziców powinna przygotować wybór swoich następców. Wymaga to przeprowadzenie zebrania wyborczego, które trzeba:

  • zwołać ( najlepiej w porozumieniu z wychowawcą klasy),
  • ustalić, kto je prowadzi,
  • przygotować materiały: kopie ordynacji wyborczej, listy uczniów, kartki do głosowania, wzór protokołu dla komisji skrutacyjnej, wzór protokołu zebrania, długopisy dla tych, którzy zapomną….,
  • upewnić się, czy wszystko w porządku z salą, w której ma się zebranie odbyć,
  • przewodniczący musi mieć szczegółowy scenariusz zebrania, co jest ważne chociażby dlatego, aby czas spotkania nie przekroczył dwóch godzin,
  • wybrać protokolanta, bo zebranie wyborcze musi być protokołowane.

Zadania Rady Rodziców:

  • zebrania
  • gromadzenie środków i gospodarowanie funduszami Rady
  • realizowanie zadań wynikających z planu pracy, który wynika z kompetencji Rady
  • kontakt z rodzicami, przekazywanie informacji i zbieranie informacji zwrotnych i opinii
  • udział w posiedzeniach rady pedagogicznej
  • współorganizowanie imprez i uroczystości szkolnych
  • reprezentowanie szkoły na zewnątrz

Wszystkie decyzje wymagające głosowania Rady Rodziców, zapadają w trybie przyjmowania uchwał.

Uchwały:

  • dotyczą spraw szkoły;
  • regulują wewnętrzny tryb pracy Rady.

Niektóre z nich trzeba przyjąć w określonych terminach:

  • Do końca września! Uchwała Rady Rodziców w sprawie przyjęcia programu wychowawczego i programu profilaktyki szkoły w porozumieniu z Radą Pedagogiczną;
  • Do końca marca! Uchwała w sprawie wyrażenia opinii na temat szkolnego zestawu programów nauczania oraz szkolnego zestawu podręczników.

Pozostałe uchwały nie mają terminów określonych ustawowo, muszą one wpisywać się w rytm i harmonogram roku szkolnego.

Uchwały regulujące pracę Rady:

  • uchwała w sprawie przyjęcia regulaminu pracy rady;
  • w sprawie przyjęcia planu pracy;
  • w sprawie wysokości i sposobu gromadzenia składek rodziców;
  • w sprawie planu finansowego rady.

Zbiory uchwał Rady Rodziców są zbiorami otwartymi – nie ma określonej ich liczby. Wszystkie uchwały Rady Rodziców muszą być podane do publicznej wiadomości. Są aktami prawnymi – muszą być jawne i znane całej szkolnej społeczności.

Jakie dokumenty musi mieć Rada Rodziców?

  • Protokoły z wyborów i zebrań
  • Regulamin Rady Rodziców
  • Plan pracy
  • Plan finansowy, dokumentację finansową
  • Sprawozdania z działalności
  • Rejestr uchwał Rady Rodziców, w kolejności ich podejmowania
  • Korespondencję przychodzącą i wychodzącą

Jak to zrobić? Najpierw trzeba sobie odpowiedzieć na kilka pytań natury ogólnej. Czy Wasza szkoła sprzyja rodzicom? Jeśli tak – wspaniale! Jeśli nie – musicie szukać sojuszników i nauczyć się technik negocjacji! A także uzbroić w cierpliwość – demokracja wymaga czasu… Czy znacie prawo, które określa warunki brzegowe Waszych poczynań? To po to, aby nie stanąć bezradnie wobec pierwszego lepszego problemu, czy to natury organizacyjnej, czy merytorycznej. Pomocą w tym będzie także służyć nasza strona. (www.wcies.edu.pl)